Transitiemanagement is een beleidsconcept dat oorspronkelijk in Nederland uitgewerkt is en dat gezien wordt als een vernieuwende benadering om een duurzaamheidsbeleid vorm te geven.
Men gaat er daarbij van uit dat er radicale veranderingen nodig zijn in een aantal centrale maatschappelijke systemen waarop onze welvaart gebouwd is (o.a. het energie-, mobiliteits- en voedselsysteem) en dat er nieuwe vormen van sturing nodig zijn om die transities te kunnen realiseren. Transitiemanagement is zo’n nieuwe vorm van sturing, met name een governance benadering op systeemniveau die probeert om de voorwaarden voor verandering te verbeteren en zo de transities naar duurzaamheid te versnellen. Dat gebeurt o.a. door veel actoren te betrekken bij de ontwikkeling van een gezamenlijke langetermijn visie, door op meerdere niveaus tegelijk te ageren, door ruimte te openen om te experimenteren en te innoveren, door een leeromgeving te creëren waarin samenwerking versterkt wordt.

In Vlaanderen lopen er enkele experimenten met transitiemanagement (rond duurzaam wonen en bouwen, en rond materiaalgebruik), maar de ervaring met en de wetenschappelijke kennis over dit soort beleidsinstrumenten en hun bruikbaarheid in een Vlaamse context  zijn erg beperkt. Om die wetenschappelijke onderbouw te verstevigen, wordt in dit project getracht op verschillende soorten onderzoeksvragen een antwoord te formuleren. Ten eerste is het de bedoeling een diepgaande analyse te maken van dit soort nieuwe benadering van duurzaamheidsbeleid: welke opvatting van beleid en beleidsvorming ligt aan deze methodes ten grondslag? Op welke manier worden ze opgebouwd? Hebben ze aantoonbare invloed op het beleid, welke en onder welke voorwaarden? Hebben ze een meerwaarde voor het beleid?  Ten tweede zal worden bestudeerd
of transitiemanagement en verwante methodes vertaalbaar zijn naar de Vlaamse context: zijn ze
in te passen in de manier waarop in Vlaanderen beleid gevormd wordt en governance vorm krijgt? Onder welke voorwaarden? Welke capaciteitsopbouw verondersteld dit dan?
Ten derde zal – medegeïnspireerd door de resultaten van onderzoeksproject 5 over systeem-innovatie – een beoordeling gemaakt worden van welk soort transitiemanagement (of verwante methode) realistisch is voor Vlaanderen: welke thema’s zouden geselecteerd moeten worden?
Wie zou erbij betrokken moeten worden? Welke rol kan de overheid spelen?

Onderzoeker - Erik Paredis